Cục Hải quan đã triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, thông qua 78 phương án cắt giảm.

Xử lý tờ khai từ 2 tiếng xuống còn 5 phút

Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh giai đoạn 2025 - 2026 đã đặt ra một áp lực định lượng rõ ràng: các bộ, ngành phải bãi bỏ tối thiểu 30% điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết, cắt giảm thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng phát triển, việc cải cách này mang ý nghĩa sống còn đối với việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược này, Cục Hải quan đã triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, thông qua 78 phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và bãi bỏ 16 điều kiện kinh doanh. Với việc chiếm tới hơn 34% tổng số thủ tục hành chính hiện nay của toàn Ngành, các phương án được phê duyệt đã tạo ra một cuộc “cách mạng” về tốc độ thông quan, thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động logistics và kiểm soát hàng hóa qua biên giới.

Hiệu quả thực tế được minh chứng rõ nhất qua sự dịch chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” và áp dụng hệ thống phân luồng ưu tiên. Trước đây, một đơn hàng xuất khẩu sau khi nộp hồ sơ phải mất từ 2 đến 3 ngày mới nhận được kết quả. Hiện nay, thời gian thông quan chỉ còn gói gọn trong không quá 1 ngày.

Sự thay đổi về mặt quản trị này đã tối ưu hóa chi phí vận hành cho các doanh nghiệp lớn. Ông Lưu Đức Anh, Phó Tổng giám đốc Công ty ToTo Việt Nam phân tích, những cải cách mang tính đột phá của ngành Hải quan đã giúp doanh nghiệp nâng tầm vị thế trong mạng lưới toàn cầu. Chu kỳ logistics của một đơn hàng xuất khẩu từ khâu sản xuất tại nhà máy, thông quan tại cảng đến khi giao tận tay đối tác đã được rút ngắn từ 2 ngày xuống còn 1 ngày, tạo bước ngoặt lớn cho tốc độ phản ứng của chuỗi cung ứng.

Ở góc độ thực thi, việc tinh gọn quy trình quy phạm cũng giải phóng đáng kể năng suất lao động của chính công chức hải quan, tạo dư địa cho việc kiêm nhiệm và nâng cao hiệu suất bộ máy.

Bà Trần Thị Hải, Phó Đội trưởng Đội Hải quan khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Chi cục Hải quan khu vực I) cho biết, công tác cải cách đã giúp tối ưu hóa đáng kể thời gian tác nghiệp của công chức. Thay vì mất 2 tiếng để xử lý một tờ khai hải quan như trước đây, hiện nay quy trình này chỉ mất 5 phút. Sự giải phóng về mặt thời gian và áp lực hành chính này là cơ sở để các cán bộ hải quan nâng cao hiệu suất lao động và đảm đương tốt các nhiệm vụ kiêm nhiệm.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh, tiết kiệm chi phí tuân thủ

Một khía cạnh chuyên sâu khác trong đợt cải cách này là việc mạnh tay đưa nhiều lĩnh vực ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, loại bỏ các chi phí trung gian không cần thiết. Minh chứng điển hình là phân khúc đại lý hải quan, mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khi các thủ tục mang tính hành chính thuần túy như cấp hay thu hồi mã số đại lý đã bị loại bỏ.

Cơ quan Hải quan đơn giản hóa thủ tục hành chính và bãi bỏ 16 điều kiện kinh doanh.

Bà Hoàng Thị Thanh Hương, Trưởng phòng đại lý thủ tục hải quan, Công ty TNHH tiếp vận Thăng Long đánh giá, nếu như trước đây, quy trình xin cấp hoặc gia hạn mã số đại lý hải quan bằng hồ sơ giấy khiến doanh nghiệp mất từ 7 đến 10 ngày cho khâu chuẩn bị và nộp hồ sơ, thì nay, nhờ hệ thống xử lý trực tuyến, thời gian nhận phản hồi đã được rút ngắn xuống chỉ còn 3 ngày. Những cải cách mang tính cốt lõi trong thủ tục chứng nhận và tiến trình triển khai hải quan số đã giúp cộng đồng doanh nghiệp cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ, tối ưu hóa thời gian và đơn giản hóa quy trình vận hành.

Những chuyển biến trên đều dựa trên một chiến lược rà soát kỹ lưỡng và quyết liệt từ cấp quản lý vĩ mô của ngành Hải quan. Ghi nhận trong 6 tháng đầu năm riêng đối với lĩnh vực giám sát quản lý, cơ quan Hải quan đã tiến hành rà soát toàn bộ 165 trên tổng số 225 thủ tục. Kết quả cụ thể đã bãi bỏ 22 thủ tục và đơn giản hóa 28 thủ tục hành chính. Đối với điều kiện kinh doanh, qua rà soát 29 điều kiện, ngành đã đề xuất bãi bỏ 16 điều kiện, đạt tỷ lệ giảm 55,2%.

Về lộ trình dài hạn, theo bà Hoàng Thị Hồng Cường, Phó Tổ trưởng Tổ nghiệp vụ số 1, Ban giám sát quản lý về hải quan, Cục Hải quan: “Mục tiêu năm 2026, 2027 và các giai đoạn tiếp theo, ngành Hải quan sẽ đảm bảo cắt giảm 30% thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, theo đúng tinh thần Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ.

Theo mục tiêu đề ra, giai đoạn đến năm 2030, sau khi hoàn thành đề án Hải quan thông minh thì 100% các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan đối sẽ được số hóa, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Đây được xem là nền tảng cốt lõi để khơi thông các nguồn lực vĩ mô, kiến tạo một môi trường đầu tư minh bạch và bền vững cho cộng đồng doanh nghiệp.