Đại diện Hải quan Việt Nam, ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng tham gia và trình bày Báo cáo việc thực hiện nội dung ưu tiên về “Khả năng thích ứng và chuyển đổi của cơ quan Hải quan nhằm đáp ứng với các thách thức của thương mại quốc tế” tại Hội nghị Tổng cục trưởng khu vực châu Á Thái Bình Dương của WCO lần thứ 27, diễn ra ở Hồng Kông từ ngày 18-21/5/2026.

Mở rộng mạng lưới đối tác

Trên kênh hợp tác song phương, Hải quan Việt Nam liên tục ghi nhận những bước tiến thực chất và đi vào chiều sâu với nhiều đối tác chiến lược. Điển hình đối với địa bàn then chốt là Hoa Kỳ, hai bên đã phối hợp tổ chức thành công hội thảo chuyên sâu về ngăn chặn buôn lậu tại cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Đồng thời, cơ quan Hải quan đã hoàn thiện văn kiện dự án hỗ trợ nâng cao năng lực thực thi pháp luật trong lĩnh vực hải quan - một nội dung cốt lõi nằm trong khuôn khổ Thư thỏa thuận về trợ giúp thực thi pháp luật và tư pháp hình sự giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hoa Kỳ.

Bên cạnh đó, ngành Hải quan cũng đóng góp vai trò chủ chốt trong việc xây dựng phương án đàm phán các điều khoản chuyên ngành Hải quan với phía đối tác Hoa Kỳ nhằm tạo thuận lợi cho dòng chảy thương mại song phương.

Để bảo vệ nền kinh tế nội địa trước các phương thức gian lận tinh vi, Hải quan Việt Nam đã tham gia góp ý sâu cho các nội dung về sở hữu trí tuệ, đồng thời chủ động rà soát hệ thống các hiệp định quá cảnh với các nước láng giềng gồm Trung Quốc, Lào và Campuchia nhằm tối ưu hóa công tác bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ xuyên biên giới.

Đánh giá về các kết quả đạt được, ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan khẳng định, hoạt động hợp tác quốc tế thời gian qua tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng thực chất, hiệu quả, góp phần đắc lực hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về hải quan, đồng thời tăng cường vị thế của Hải quan Việt Nam trong các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế.

Song song đó, mối quan hệ hợp tác công nghệ với các quốc gia phát triển khác cũng được nâng cấp mạnh mẽ. Ngành Hải quan đã phối hợp với Hải quan Hàn Quốc vận hành ổn định Hệ thống trao đổi dữ liệu xuất xứ điện tử (EODES) và chia sẻ kinh nghiệm quản lý cơ chế thu thập thông tin hành khách trước khi đến (PNR).

Thời gian tới, cơ quan Hải quan sẽ triển khai chương trình làm việc chuyên sâu với Hải quan Campuchia trong lĩnh vực kiểm tra sau thông quan, đồng thời xúc tiến trao đổi với Hải quan Nga và Hải quan Đức nhằm hoàn thiện các văn kiện hợp tác về phòng, chống buôn lậu và phối hợp nghiệp vụ điều tra.

Ở cấp độ đa phương, Hải quan Việt Nam đã thực hiện toàn diện nghĩa vụ thành viên thông qua việc tham gia, đóng góp ý kiến thực chất tại Phiên họp của Ủy ban Kỹ thuật thường trực thuộc Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) và Phiên họp lần thứ 44 của Ủy ban Điều phối Hải quan ASEAN.

Tại các diễn đàn này, Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan Hải quan các nước thành viên thống nhất các giải pháp triển khai danh mục nội dung ưu tiên. Đây cũng chính là bước đệm then chốt, góp phần tạo nên sự đồng thuận cao và định hình các quyết sách quan trọng tại Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 vừa qua.

Nâng cao năng lực thực thi

Một trong những điểm nhấn quan trọng thời gian qua là việc nâng cao năng lực thực thi pháp luật dựa trên các nguồn lực hỗ trợ quốc tế. Hải quan Việt Nam đã tích cực tham gia các chương trình đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu phối hợp cùng Cơ quan Phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) và Ủy ban Kiểm soát ma túy quốc tế (INCB).

Đoàn Hải quan Việt Nam tham dự Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35, diễn ra tại Campuchia từ ngày 2 đến ngày 4/6/2026.

Nội dung đào tạo tập trung vào các kỹ năng mũi nhọn bao gồm: Quy trình xử lý an toàn các chất nguy hiểm, phương thức đấu tranh với tội phạm ma túy xuyên quốc gia và tăng cường năng lực kiểm soát, áp sát trên biển. Đi đôi với đào tạo, cơ quan Hải quan cũng tiếp nhận và làm chủ nhiều trang thiết bị kiểm tra hiện đại từ nguồn viện trợ, tạo công cụ đắc lực cho lực lượng chuyên trách chống buôn lậu.

Đề cập đến định hướng và các giải pháp trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo, ông Trần Đức Hùng cho biết, trên cơ sở kết quả đạt được tại Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 vừa diễn ra tại Campuchia, toàn ngành đang tập trung nguồn lực để hiện thực hóa các mục tiêu hợp tác định hướng đến năm 2030, đồng thời tích cực chuẩn bị cho Phiên họp Hội đồng WCO.

Trên phương diện hợp tác song phương, ngành Hải quan sẽ thúc đẩy các phiên hội đàm cấp cao với phía Hoa Kỳ nhằm khẩn trương hoàn thiện các thủ tục pháp lý, tiến tới ký kết Bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ về sử dụng tờ lược khai và vận chuyển hàng hóa.

Đòn bẩy công nghệ với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) vào phân tích rủi ro sẽ cho phép cơ quan Hải quan nhận diện sớm các hành vi vi phạm, tối ưu hóa nhân lực và rút ngắn thời gian thông quan cho doanh nghiệp chấp hành tốt.

Đồng thời, việc hoàn thiện hồ sơ tiếp nhận các gói hỗ trợ kỹ thuật quốc tế và đàm phán nâng cấp Chương 5 (Quản lý hải quan và Tạo thuận lợi thương mại) của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (Hiệp định CPTPP) được xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu.