Ảnh minh họa

Đây là bước đi chiến lược, cụ thể hóa các yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số theo chủ trương của Chính phủ, hướng tới xây dựng một hệ thống quản lý Hải quan thông minh, minh bạch và tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

Trong giai đoạn 2020-2026, sự biến động phức tạp của địa chính trị và kinh tế toàn cầu đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc duy trì dòng chảy thương mại xuyên biên giới. Đối với ngành Hải quan, việc thực hiện Nghị định số 46/2020/NĐ-CP thời gian qua đã tạo nền tảng ban đầu cho việc triển khai Nghị định thư 7, nhưng cũng bộc lộ những điểm nghẽn về tốc độ và chi phí tuân thủ do phương thức thực hiện thủ tục còn mang tính truyền thống, sử dụng nhiều hồ sơ giấy.

Để khắc phục những hạn chế này, dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 46/2020/NĐ-CP được xây dựng trên cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và cụ thể hóa các yêu cầu về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo Quyết định số 1848/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Nội dung cốt lõi của dự thảo là chuyển dịch hoàn toàn phương thức quản lý từ hồ sơ giấy sang dữ liệu số, tích hợp trực tiếp trên Hệ thống HQ36a.

Đáng chú ý, đây là lộ trình tối ưu hóa nguồn lực công hiệu quả việc công bố và thực hiện các thủ tục hành chính trên hệ thống hiện có sẽ không phát sinh thêm kinh phí xây dựng hạ tầng, khẳng định trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc sử dụng ngân sách quốc gia một cách thông minh và tiết kiệm.

Trao đổi về định hướng chiến lược này, đại diện Ban Giám sát quản lý về hải quan (Cục Hải quan) cho biết, cơ quan quản lý xác định việc hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin là yếu tố then chốt để thông suốt quy trình. Cục Hải quan đang chủ trì phối hợp chặt chẽ với Ban Thư ký ASEAN để nâng cấp hạ tầng đường truyền, đảm bảo việc trao đổi dữ liệu giữa nút mạng Việt Nam và các quốc gia thành viên diễn ra theo thời gian thực.

Mục tiêu tiên quyết của dự thảo không chỉ là giảm thiểu tối đa các lỗi kỹ thuật gây ngắt quãng quy trình số, mà còn là đảm bảo doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục 24/7. Điều này sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc sửa đổi Hiệp định, Nghị định thư 7 và xây dựng các văn bản nội luật hóa đồng bộ trong tương lai.

Việc số hóa quy trình không chỉ dừng lại ở vấn đề kỹ thuật mà còn là sự thay đổi tư duy quản trị. Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 46/2020/NĐ-CP đặt mục tiêu hài hòa hóa thủ tục, tháo gỡ triệt để các rào cản trong thương mại nội khối đối với hàng hóa và phương tiện vận tải.

Việc vận hành hiệu quả mô hình “Một tờ khai – Một bảo lãnh – Một phương tiện vận tải” trên nền tảng điện tử được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ đắc lực để Việt Nam tham gia tích cực vào các nhóm công tác của ASEAN, đóng góp ý kiến xây dựng Hệ thống quá cảnh hải quan thế hệ mới.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu, sự thay đổi này mang lại những tác động tích cực rõ rệt. Khi toàn bộ hồ sơ được điện tử hóa và dữ liệu được đồng bộ thời gian thực, doanh nghiệp sẽ cắt giảm đáng kể thời gian chờ đợi tại cửa khẩu, giảm chi phí vận hành và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, sự thành công của chính sách phụ thuộc rất lớn vào năng lực thực thi. Chính vì vậy, dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 46/2020/NĐ-CP chú trọng đến các giải pháp đồng bộ, trong đó đẩy mạnh hoạt động đào tạo thực hành chuyên sâu cho cả công chức hải quan và cộng đồng doanh nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm.

Việc trang bị nhận thức đầy đủ về Hệ thống quá cảnh hải quan ACTS và kỹ năng sử dụng công nghệ sẽ tạo ra sự cộng hưởng, giúp các doanh nghiệp chủ động tối ưu hóa kế hoạch vận tải chuyên tuyến ASEAN.

Theo kế hoạch, Bộ Tài chính sẽ trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi vào tháng 9/2026. Đây là cột mốc quan trọng, không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về thủ tục hải quan quá cảnh mà còn khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong tiến trình hội nhập.

Với sự chuẩn bị bài bản từ tư duy quản lý đến hạ tầng kỹ thuật, ngành Hải quan đang từng bước cụ thể hóa mục tiêu xây dựng nền kinh tế số, lấy sự thuận lợi của doanh nghiệp và hiệu quả của chuỗi cung ứng làm thước đo cho sự cải cách.

Việc triển khai thành công dự thảo này sẽ là minh chứng rõ nét cho cam kết của Việt Nam trong việc thực thi các thỏa thuận quốc tế, góp phần xây dựng một hệ sinh thái thương mại hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững trong khu vực ASEAN.