Nhất quán tư duy pháp lý

Theo Ban Pháp chế, việc xây dựng và hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi lần này không chỉ đơn thuần là điều chỉnh các hành vi vi phạm mà còn là sự cụ thể hóa sâu sắc các Nghị quyết trọng tâm của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW và Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới phải được xây dựng theo hướng vừa đảm bảo yêu cầu quản lý chặt chẽ của nhà nước, vừa mang tính kiến tạo, khuyến khích sáng tạo và khơi thông mọi nguồn lực để phát triển đất nước nhanh, bền vững.

Quang cảnh hội thảo.

Trong bối cảnh toàn hệ thống chính trị đang quyết liệt thực hiện sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy theo các Kết luận số 121-KL/TW, Kết luận số 126-KL/TW, Kết luận số 131-KL/TW, Kết luận số 134-KL/TW, Kết luận số 137-KL/TW, việc hoàn thiện quy định xử phạt chính là công cụ đắc lực để tối ưu hóa cơ chế tổ chức thực hiện pháp luật, đảm bảo tính hiệu lực và hiệu quả thực tế.

Bên cạnh đó, Nghị định sửa đổi quy định xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực hải quan còn lồng ghép chặt chẽ tư duy đổi mới từ Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Điều này đòi hỏi các chế tài hành chính trong lĩnh vực hải quan phải được minh bạch hóa, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ để nâng cao chất lượng quản trị. Đặc biệt, công tác xử lý vi phạm phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc bảo vệ quyền tự do kinh doanh, quyền tài sản và phân định rõ trách nhiệm giữa pháp nhân và cá nhân.

Việc phân định rõ ranh giới giữa trách nhiệm hình sự với hành chính và dân sự không chỉ giúp bảo vệ hữu hiệu quyền lợi của doanh nghiệp tư nhân mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh, thúc đẩy sức sản xuất của toàn xã hội.

Giải quyết bất cập thực tiễn

Trên cơ sở rà soát thực tiễn, dự thảo Nghị định sửa đổi quy định xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực hải quan tập trung sửa đổi những nội dung không còn phù hợp để đảm bảo tính tương thích tuyệt đối với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Một trong những điểm mới mang tính đột phá là việc bổ sung các trường hợp không bị xử phạt vi phạm hành chính đối với người khai hải quan vì lý do khách quan mà chưa có đầy đủ thông tin chính xác tại thời điểm đăng ký tờ khai. Đây là sự ghi nhận kịp thời các vướng mắc thực tế, phù hợp với thông lệ quốc tế và thể hiện tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp.

Đồng thời, cơ chế tự phát hiện và khai bổ sung của người khai hải quan cũng được điều chỉnh linh hoạt, mở rộng phạm vi theo Luật Quản lý thuế và các quy định liên quan, thay vì chỉ bó hẹp trong hồ sơ hải quan đơn thuần như trước đây, giúp doanh nghiệp chủ động khắc phục sai sót và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Đáng chú ý, nhằm đảm bảo tính nghiêm minh và bao quát của pháp luật, dự thảo đã thực hiện chuẩn hóa danh mục đối tượng bị xử phạt đối với các hành vi vi phạm về trích chuyển ngân sách nhà nước hoặc thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh.

Thay vì chỉ quy định hẹp đối với ngân hàng thương mại, chế tài mới hiện nay đã bao trùm toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán.

Theo đại diện Ban Pháp chế, việc hoàn thiện hành lang pháp lý này theo đúng trình tự quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 và Nghị định số 78/2025/NĐ-CP là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tính đồng bộ, hiệu lực khi Luật Quản lý thuế chính thức đi vào cuộc sống từ ngày 1/7/2026. Đây được kỳ vọng sẽ là “cú hích” quan trọng, tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và đáp ứng mạnh mẽ yêu cầu cải cách trong giai đoạn mới.