Truyền thông chính sách hải quan gắn với thực tiễn, đồng hành cùng doanh nghiệp

  • 06/11/2026 09:40 SA

Năm 2026, nhiều chính sách mới trong lĩnh vực hải quan được ban hành đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Nhân Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (9/11), phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính đã có cuộc trao đổi với ông Kim Long Biên, Trưởng Ban Pháp chế (Cục Hải quan) về đổi mới công tác truyền thông chính sách và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Ông Kim Long Biên, Trưởng ban Ban Pháp chế, Cục Hải quan. Ảnh: H.Nụ
Ông Kim Long Biên, Trưởng ban Ban Pháp chế, Cục Hải quan. Ảnh: H.Nụ

Phóng viên: Năm 2026 ghi nhận nhiều đổi mới về chính sách pháp luật hải quan, từ hoàn thiện thể chế đến cải cách thủ tục và chuyển đổi số. Xin ông cho biết, những yêu cầu nổi bật nào đang đặt ra đối với công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật của ngành Hải quan?

Ông Kim Long Biên:

Năm 2026, ngành Hải quan tiếp tục hoàn thiện thể chế, đồng thời đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế. Những đổi mới này tác động trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp thường xuyên thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu.

Ngay từ đầu năm, Cục Hải quan đã ban hành Kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc biệt, Luật số 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan đã được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Đây là văn bản quan trọng, cần được phổ biến rộng rãi, kịp thời đến các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Yêu cầu đặt ra trước hết là bảo đảm tính kịp thời, giúp doanh nghiệp có đủ thời gian nghiên cứu, điều chỉnh quy trình nội bộ, chuẩn bị nhân lực và hệ thống công nghệ trước khi quy định mới có hiệu lực. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cần gắn chặt với xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật.

Thông qua các hoạt động phổ biến, đối thoại và giải đáp, cơ quan Hải quan kịp thời tiếp nhận ý kiến phản hồi của doanh nghiệp để tiếp tục nghiên cứu, hướng dẫn và hoàn thiện chính sách. Thước đo hiệu quả của công tác này là doanh nghiệp hiểu đúng, thực hiện đúng và tính thuận lợi của các quy định của pháp luật.

Điển hình, ngày 5/11/2026, Cục Hải quan và Hiệp hội các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam (VAFIE) đã ký kết Thỏa thuận hợp tác, tiếp tục khẳng định tinh thần đồng hành, chủ động hỗ trợ và tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp của cơ quan Hải quan. Thông qua Thỏa thuận, hai bên thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên trong trao đổi thông tin, tuyên truyền chính sách, tiếp nhận và giải đáp khó khăn, vướng mắc, đồng thời tăng cường tham vấn doanh nghiệp trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật hải quan.

Đáng chú ý, việc phối hợp tổ chức các hội nghị đối thoại, hội thảo chuyên đề, tập huấn và khảo sát thực tế tại doanh nghiệp sẽ tạo thêm kênh kết nối trực tiếp giữa cơ quan Hải quan với cộng đồng doanh nghiệp. Qua đó, không chỉ giúp doanh nghiệp kịp thời nắm bắt, thực hiện đúng quy định pháp luật mà còn góp phần nâng cao chất lượng quản lý, cải cách thủ tục hành chính, xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi.

Phóng viên: Trong thực tiễn, việc áp dụng quy định vào từng trường hợp cụ thể luôn cần được hướng dẫn chi tiết. Theo ông, nội dung và phương thức tuyên truyền cần được đổi mới như thế nào để hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả hơn?

Ông Kim Long Biên:

Lĩnh vực hải quan có tính chuyên môn sâu, việc áp dụng quy định phụ thuộc vào đặc thù của hàng hóa, loại hình xuất nhập khẩu, hồ sơ và điều kiện thực hiện thủ tục.

Chẳng hạn, cùng là hàng nhập khẩu nhưng việc xác định chính sách thuế, điều kiện miễn thuế, hoàn thuế hoặc thủ tục đối với hàng nhập khẩu tại chỗ, hàng tạm xuất tái nhập để sửa chữa, bảo hành... có thể khác nhau tùy từng trường hợp cụ thể. Vì vậy, doanh nghiệp cần nghiên cứu quy định trong mối liên hệ tổng thể và đối chiếu đầy đủ các điều kiện áp dụng.

Do đó, công tác tuyên truyền sẽ chú trọng chuyển từ giới thiệu văn bản sang phân tích điểm mới, điều kiện áp dụng và giải đáp tình huống cụ thể. Với mỗi văn bản, cần làm rõ nội dung được sửa đổi, bổ sung, nội dung tiếp tục áp dụng, quy định chuyển tiếp và những việc doanh nghiệp cần chuẩn bị.

Cùng với đó, cơ quan Hải quan tiếp tục nâng cao chất lượng tiếp nhận, xử lý và trả lời vướng mắc của doanh nghiệp. Nội dung thuộc thẩm quyền được hướng dẫn kịp thời; những vấn đề có tính chuyên sâu được các đơn vị chuyên môn phối hợp xử lý để bảo đảm câu trả lời chính xác, thống nhất.

Các vướng mắc đã được giải đáp sẽ được tổng hợp, phân loại thành tài liệu hỏi - đáp, tình huống nghiệp vụ để cộng đồng doanh nghiệp cùng tham khảo, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả doanh nghiệp và cơ quan Hải quan.

Phóng viên: Sau khi tổ chức bộ máy theo mô hình mới, ngành Hải quan bảo đảm việc hướng dẫn, áp dụng pháp luật thống nhất trong toàn Ngành như thế nào, thưa ông?

Ông Kim Long Biên:

Thống nhất trong tổ chức thực hiện pháp luật là yêu cầu xuyên suốt, có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động của doanh nghiệp. Khi chính sách được hướng dẫn và áp dụng thống nhất, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh, tiết giảm chi phí, đồng thời môi trường kinh doanh có tính dự báo cao hơn.

Truyền thông chính sách hải quan gắn với thực tiễn, đồng hành cùng doanh nghiệp
Hải quan cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh tăng cường tuyên truyền pháp luật cho doanh nghiệp. Ảnh: Tư liệu

Sau sắp xếp, các chi cục hải quan khu vực quản lý địa bàn rộng hơn, phục vụ số lượng doanh nghiệp lớn hơn với các loại hình xuất nhập khẩu đa dạng hơn. Vì vậy, Cục Hải quan chú trọng tăng cường phối hợp giữa các đơn vị tham mưu thuộc Cục với các chi cục hải quan khu vực trong trao đổi thông tin, hướng dẫn nghiệp vụ và xử lý vướng mắc.

Các đơn vị trực tiếp làm thủ tục là nơi thường xuyên tiếp xúc với doanh nghiệp, nắm bắt sát thực tiễn; thông tin phản ánh từ cơ sở là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ công tác tham mưu, hoàn thiện chính sách.

Trong đó, Ban Pháp chế phối hợp chặt chẽ với các đơn vị nghiệp vụ rà soát hệ thống văn bản, tham gia xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh và nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật. Đồng thời, Ban Pháp chế đẩy mạnh hệ thống hóa, chia sẻ kết quả giải đáp vướng mắc trong toàn Ngành để việc hướng dẫn tại các địa bàn được thống nhất, nhanh chóng.

Phóng viên: Nhân Ngày Pháp luật Việt Nam, ông muốn nhấn mạnh những nhiệm vụ nào để công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật thực sự hỗ trợ doanh nghiệp và góp phần hoàn thiện thể chế?

Ông Kim Long Biên:

Trước hết theo tôi, cần tiếp tục xác định tuyên truyền, phổ biến pháp luật là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, được triển khai không chỉ khi có văn bản mới mà trong suốt quá trình thực hiện chính sách.

Thời gian tới, ngành Hải quan tập trung tuyên truyền, hướng dẫn triển khai các chính sách mới, đặc biệt là Luật số 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn thi hành. Công tác phổ biến được chuẩn bị từ sớm, lựa chọn nội dung phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp, nhất là các đối tượng chịu tác động trực tiếp. Bên cạnh hội nghị tập huấn, ngành Hải quan sẽ xây dựng tài liệu theo chuyên đề, tình huống nghiệp vụ và bộ câu hỏi thường gặp.

Cùng với đó, ngành Hải quan tiếp tục nâng cao chất lượng công tác theo dõi thi hành pháp luật; chủ động tổng hợp, đánh giá ý kiến của doanh nghiệp và đề xuất hoàn thiện chính sách khi cần thiết. Như vậy, tuyên truyền không chỉ đưa pháp luật vào cuộc sống mà còn cung cấp thông tin thực tiễn có giá trị cho quá trình xây dựng pháp luật.

Mục tiêu chung là xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước. Cơ quan Hải quan luôn đồng hành, làm tốt trách nhiệm hướng dẫn, giải thích chính sách; về phía doanh nghiệp, cần chủ động tìm hiểu, cập nhật quy định và nâng cao ý thức tuân thủ.

Khi chính sách được giải thích rõ ràng, thực hiện thống nhất và vướng mắc được xử lý kịp thời, quan hệ đối tác Hải quan - doanh nghiệp sẽ ngày càng bền chặt, góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại phát triển.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!

https://thuehaiquan.tapchikinhtetaichinh.vn/truyen-thong-chinh-sach-hai-quan-gan-voi-thuc-tien-dong-hanh-cung-doanh-nghiep-171697.html

Chat hỗ trợ
Chat ngay